در این مطلب از وبسایت معامله گر بازار در مورد اوراق “اخزا ” که مخفف عبارت  “اسناد اخزانه اسلامی ” است ، صحبت میکنیم . اینکه ماهیت و ویژگی ها و ریسک های ان چیست و چگونه میتوانیم یک سرمایه گذاری خوبی در آن داشته باشیم . با ما همراه باشید.

اخزا یا اسناد خزانه اسلامی چیست؟

اوراق اخزا یا همان اوراق خزانه اسلامی، یک ابزار تامین مالی اسلامی مبتنی بر بدهی است. به این صورت که دولت به جای پرداخت بدهی‌های خود، اوراقی را منتشر کرده و از آن به جای پرداخت بدهی بابت تملک دارایی‌های سرمایه‌ای استفاده کرده و با قیمتی کم‌تر از قیمت اسمی ، به طلبکاران غیر دولتی واگذار می‌کند. اوراق اخزا در دنیا قیمت کم‌تر از قیمت اسمی به خریداران فروخته می‌شود و از طریق مبلغ حاصل شده بدهی‌های دولت پرداخت می‌شود؛ ولی در کشور  اسلامی به دلیل مسائل فقهی و شرعی، این اوراق به صورت مستقیم به طلبکاران تعلق می‌گیرد. این اوراق می‌تواند توسط دارندگان در بازار فرابورس ایران FIP به فروش میرسد..

تفاوت اوراق خزانه اسلامی با سایر اوراق بهادار در چیست ؟

همان‌طور که اشاره شد اوراق خزانه اسلامی توسط دولت و برای رفع کسری بودجه منتشر می‌شود و یکی از تفاوت‌های آن با سایر اوراق بهادار به اصطلاح کوپن نداشتن آن است که به معنی عدم دریافت سود دوره‌ای توسط دارندگان است. تفاوت دیگر در سررسید است که اوراق اخزا معمولا سررسیدی کم‎تر از یک سال و غالبا به صورت ۴، ۱۳، ۲۶، ۵۲ هفته‌ای است و این در صورتی است که سایر اوراق بهادار بلند مدت‌تر بوده و معمولا سررسید آن‌ها بیش‌ از یک سال است. مورد دیگر در تفاوت ریسک این اوراق با سایر اوراق است که ریسکی به نسبت کم‌تر دارند و به نوعی اوراق بدون ریسک به حساب می‌آیند.

تقریبا بدون ریسک

خریداران این اوراق طرف حساب دولت هستند و به نوعی خرید آن‌ها توسط دولت در سررسید تعیین شده تضمین می‌شود. بانک مرکزی نیز ضامن می‌شود که اگر دولت به هر دلیلی نتواند این اوراق را بخرد، بانک مرکزی بدهی دولت را پرداخت کند، در نتیجه این اوراق در شرایط معمولی از امنیت بالا و ریسک پایینی برخوردار هستند.

فرآیند خرید اوراق اخزا چگونه است ؟

این اوراق در بازار فرابورس ایران مورد خرید و فروش قرار می‌گیرد و نماد آن‌ها عددی را نمایش می‌دهد که زمان سررسید این اوراق است به عنوان مثال اوراق خزانه اسلامی ۹۹۱۱۲۱ در تاریخ ۲۱ بهمن ماه سال ۹۹ به سررسید خود می‌رسد. خرید این اوراق تشابه زیادی با سایر اوراق بهادار با درآمد ثابت مانند اوراق مشاركت و انواع صكوك دارد.

 سودآوری اوراق اخزا چگونه است ؟

این اوراق سود دوره‌ای مانند سهام شرکت‌ها ندارند و سود حاصل از آن‌ها در زمان سررسید که معمولا کم‌تر از یک سال است و زودتر به دارندگان پرداخت می‌شود. سود این اوراق را مابه‌التفاوت قیمت اسمی و قیمتی که توسط خریداران پرداخت شده است، که به قیمتی کم‌تر از قیمت اسمی است، تشکیل می‌دهد.

انواع ریسک در اوراق اخزا

همان‌طور که گفته شد اوراق اخزا به دلیل انتشار توسط دولت و با ضمانت بانک مرکزی به طور کلی ریسک کمی دارد. در زیر به صورت جزئی به نسبت این اوراق با انواع ریسک می‌پردازیم.

1-ریسک نکول

ریسک نکول به معنی عدم ایفای تعهدات در تاریخ سررسید است و از آن‌جایی که دولت در پشت سر این اوراق قرار دارد و این اوراق را بدهی‌های خود در نظر می‌گیرد، پرداخت آن‌ها را در تاریخ سررسید در اولویت خود قرار می‌دهد و پرداخت این اوراق در سررسید توسط خزانه‌داری کل کشور تعهد شده و به امضای وزیر اقتصاد و دارایی می‌رسد؛ بنابراین می‌توان گفت ریسک نکول در رابطه با این اوراق در حد صفر است.

2- ریسک نقدشوندگی

منظور از ریسک نقدشوندگی این است که صاحبان این اوراق اگر بخواهند در تاریخی قبل از سررسید، اوراقشان را به پول نقد تبدیل کنند چه میزان موفق خواهند شد. این ریسک به لطف عرضه و خرید و فروش اوراق خزانه در بازار فرابورس و حجم معاملات بالا در این بازار و نیز وجود بازارگردانان متعدد که همزمان به خرید و فروش می‌پردازند، به حداقل خود رسیده است و دارندگان هر زمان که اراده کنند می‌توانند اوراق خود را فروخته و به پول نقد تبدیل کنند.

3- ریسک نوسانات قیمتی

تنها ریسکی است که در رابطه با اوراق اخزا وجود دارد ریسک نوسانات قیمتی است، و منظور از آن بالا و پایین شدن قیمت این اوراق بوده، که تا حدی طبیعی و قابل پیش‎‌بینی است؛ چراکه قیمت اوراق براساس میزان عرضه و تقاضا معین می‌شود؛ اما به هرحال از آن جایی که این قیمت کم‌تر از ارزش اسمی است، در نهایت دارندگان را به سود می‌رساند.